از آنجا دانسته‌اند كه چيزهائى در رود اردن انداخته‌اند و در چشمهء رود ابى - فطرس نمودار شده و چنان كه ميگويند علاقمندان امور جهان كه در ايام قديم ملك اين ولايت بوده‌اند اين را امتحان كرده‌اند . دربارهء زر نرود اصفهان نيز گويند كه در آخر ولايت اصفهان به ريگزارى ميرسد و فرو ميرود ، آنگاه در كرمان نمودار مىشود و بدرياى حبشى ميريزد و اين را از آنجا دانسته‌اند كه يكى از ملوك سلف چيزى بريك نى نوشت و در محل فرورفتن رود انداخت و در رود كرمان نمودار شد ، ما اين رود را ديده‌ايم ، رودى نكوست و مردم ايران دربارهء آن اشعار بسيار دارند . در اين بحيرة المنتنه جاندار از ماهى و غيره نيست و گل سرخى كه آن را قفر اليهود گويند از آنجا برون آرند كه بداسى مالند و تاك‌ها را هرس كنند تا كرم نزند و فايده‌هاى ديگر نيز دارد و ترتيب بيرون آوردن آن و صدائى كه از آن برميخيزد و ترتيبى كه پديدار مىشود قصه‌اى عجيب دارد . و هم بدرياچه و اطراف آن سنگ زرد معروف به سنگ يهودى يافت شود كه چون خربزهء مخطط و دانه‌دار است . ابقراط و جالينوس و ديگران گفته‌اند كه اين سنگ را اگر صلايه كنند و بخورند سنگ كليه را بشكند . در همهء معمورهء شناختهء جهان درياچه‌اى كه جاندار در آن پديد نيايد جز اين درياچه نيست . درياچهء كبودان كه به نزديكى شهر ارميه و ولايت مراغهء آذربايجان است از اين درياچه بزرگتر و پر آب تر و تلخ‌تر و شورتر است و در آن نيز جاندار بوجود نميآيد . نام درياچه از دهكده‌اى بنام كبودان كه در جزيرهء وسط آن هست آمده است . ملاحان كشتيها كه بر اين دريا ميرود در اين دهكده اقامت دارند . رودها و آبهاى بسيار از ولايت آذربايجان و جاهاى ديگر به اين درياچه ميريزد و هيچكس از اينها كه گفتيم وصف آن نكرده‌اند . احمد بن طيب سرخسى رفيق يعقوب بن اسحاق كندى كتابى نكو دربارهء